Wat is de regelgeving

Om te komen tot een effectieve planvorming bij onderhoud‑ of sloopwerkzaamheden, is een onderzoek naar de aard, omvang en kwaliteit van eventueel aanwezige asbesthoudende onderdelen van belang en in vele gevallen volgens de vigerende wetgeving verplicht onder andere voor het verkrijgen van een sloopvergunning. Er zijn verschillende niveaus van onderzoek – risico inventarisatie volgens NEN 2991 , type A (visueel onderzoek) en type B (destructief onderzoek). Deze onderzoeken kunnen volledig door Roest Milieuconsultants worden uitgevoerd.

In het kader van de zogenaamde paraplu vergunning voor klachten - en mutatie onderhoud in woningen binnen het bezit van woningbouwcorporaties, wordt tevens in diverse steden volgens het AEDES protocol complexmatig onderzoek verricht en de activiteiten binnen het protocol begeleid en gecoördineerd.

Werken met asbest kan levensgevaarlijk zijn. Technisch gezien is asbest een ideaal materiaal: onverwoestbaar, brandwerend en vooral bijzonder goedkoop. Tientallen jaren geleden bleek echter dat het inademen van asbestvezels gevaarlijke ziektes kan veroorzaken, zoals stoflongen, longkanker en buikvlieskanker. Het feit dat de gezondheidseffecten zich pas na langere tijd (10 tot 30 jaar) openbaren, maakt asbest tot een zeer verraderlijke stof.

Meer over asbest

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal in de natuur voorkomende mineralen (silicaten), die zijn opgebouwd uit fijne, microscopisch kleine vezels. Asbest is een natuurlijk product. Het is een delfstof die wordt gewonnen in onder andere Zuid-Amerika, Rusland en Canada. Er is een aantal verschillende asbestmineralen.

Asbestvezels zijn onder te verdelen in twee hoofdgroepen:

de spiraalvormige of serpentijnachtige, waaronder chrysotiel (ofwel witte asbest)
de rechte of amfiboolachtige, waaronder crocidoliet (blauwe asbest), amosiet (bruine asbest), anthophylliet (geel), tremoliet (grijs) en actinoliet (groen)

Alleen aan de kleur van het ruwe asbest is te zien tot welke soort het asbest behoort. Wanneer het materiaal verwerkt is, kan dat niet meer. Dan kan alleen laboratoriumanalyse nog uitsluitsel geven.

Wat is het risico?

Langdurige blootstelling aan asbest kan leiden tot asbestose, een vorm van ‘stoflongen’. Afhankelijk van de mate en duur van blootstelling aan asbest kan deze ziekte consequenties hebben voor de levensverwachting. Dat is doorgaans niet het geval bij verdikkingen van het borstvlies (pleurale plaques), een andere, minder ernstige aandoening. Vanwege de duurzaamheid van ingeademde asbestvezels in de longen kunnen zich 10 tot 60 jaar na inademing van asbestvezels zeer ernstige longziekten openbaren, zoals longkanker en mesothelioom, een vorm van kanker van het long- of buikvlies. (Bron: AI-3 Asbest.)

Waar komt een werknemer het tegen?

Asbest is vooral na 1950 veelvuldig in Nederland toegepast, onder meer in fabrieken, woningen en schepen. Sinds 1 juli 1993 is het verboden om asbest te bewerken, te verwerken of in voorraad te houden. Bij het slopen, verbouwen en onderhouden van gebouwen die voor 1 juli 1993 gebouwd zijn, bestaat dus de kans op blootstelling aan asbest.

Nederland heeft vele honderden commercieel verkrijgbare asbesthoudende materialen gehad. De bekendste toepassingen zijn:

asbestcement (golfplaten, bouwmateriaal, waterleiding)
asbesttextiel (brandweerpakken, gordijnen)
asbestpapier/karton (vloerbedekking, plaatmateriaal)
asbest-remvoeringen (auto, vrachtwagen, bus, trein)
asbestisolatie (ovens, ketels, leidingen, schepen)
asbesthoudende pakkingen (industrie, verwarming)

Wetgeving

Sinds 1 juli 1993 is op grond van het toenmalige Asbestbesluit Arbeidsomstandighedenwet (sinds 1 juli 1997 opgegaan in het Arbeidsomstandighedenbesluit) het beroepsmatig bewerken en verwerken van asbest verboden. Vanaf 1993 geldt het Asbestverwijderingsbesluit voor het verplicht verwijderen van asbest door gespecialiseerde en gecertificeerde bedrijven. Dit houdt onder meer in: een verplichte melding aan de Arbeidsinspectie, deskundig toezicht, het opstellen van een werkplan, ‘containment’ van ruimten waar sloopwerkzaamheden plaatsvinden en voorschriften voor de hygiëne.

De kerndocumenten zijn:

wijziging van de Beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving van 10 augustus 2006 (Staatscourant 15 augustus 2006, nr. 157, pag. 8 e.v.)
besluit van 7 juli 2006 tot wijziging van het Arbeidsomstandighedenbesluit houdende regels met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico’s van asbest (implementatie van wijzigingsrichtlijn nr.2003/18/EG)

Asbest wordt vermeld op de lijst van kankerverwekkende stoffen, waarvoor specifieke regelingen noodzakelijk zijn. Sinds 28 juli 2006 geldt voor asbest de volgende grenswaarde: 0,01 vezel per kubieke centimeter als tijdgewogen gemiddelde over 8 uur.

In 2010 heeft de Gezondheidsraad voorgesteld deze grenswaarde aanmerkelijk strenger te maken. (Bron: Asbest: risico’s van milieu- en beroepsmatige blootstelling. Den Haag: Gezondheidsraad, 2010; publicatienr. 2010/10.) Hierover zal de SER adviseren aan de bewindspersoon van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vervolgens een beslissing neemt over de grenswaarden.

Asbestsanering

Zodra asbest is aangetroffen, moet het werk worden stilgelegd. De werkplek moet afgezet worden en een daartoe gecertificeerd bedrijf moet een asbest-inventarisatie uitvoeren. Dit bedrijf bepaalt de risico-klasse van de sanering. Op grond van het uitgebreide saneringsplan dat wordt opgesteld, voert dan (vaak) een gecertificeerd saneringsbedrijf de sanering uit.

Voor de start van het werk dient dit bij de Arbeidsinspectie aangemeld te zijn. Op het werk uit risicoklasse 2 en 3 wordt toezicht gehouden door een deskundige toezichthouder asbest. Ook alle saneerders dienen gecertificeerd te zijn.

Na afloop van de sanering dient een daartoe bevoegd bedrijf een vrijgave-meting uit te voeren. Afhankelijk van de resultaten van deze meting wordt besloten of de locatie wordt vrijgegeven.